اگر بین کابل افشان و مفتولی مردد هستید، پاسخ کوتاه این است: کابل افشان به دلیل هادی متشکل از مفتولهای نازک، هنگام نصب انعطاف بیشتری دارد؛ در مقابل، هادی مفتولی یا نیمهافشان معمولاً برای مسیرهای ثابت طراحی میشود. بااینحال، انعطاف بیشتر به معنی جریاندهی بیشتر یا مناسببودن برای حرکت دائمی نیست. انتخاب نهایی باید با مشخصات فنی محصول، نوع نصب و تجهیزات اتصال مطابقت داشته باشد.
کابل افشان چیست؟
در کابل افشان معمولاً از هادی مسی کلاس ۵ مطابق خانواده استاندارد IEC 60228 استفاده میشود. رشتههای ظریف مسی کنار یکدیگر قرار میگیرند تا هادی قابلیت خمشدن بیشتری داشته باشد. کابلهای افشان برای اتصال برخی تجهیزات، مسیرهای دارای پیچوخم و پروژههایی که سهولت اجرا اهمیت دارد انتخاب میشوند؛ البته هر کابل افشانی برای حرکت مداوم ماشینآلات مناسب نیست.
کابل مفتولی و نیمهافشان چه تفاوتی دارند؟
هادی کلاس ۱ به شکل تکمفتول و کلاس ۲ بهصورت چند رشته نسبتاً ضخیم و تابیده تولید میشود. در گفتار بازار، گاهی هر دو گروه را «کابل خشک» مینامند؛ اما برای سفارش دقیق باید کلاس هادی از کاتالوگ مشخص شود. این هادیها نسبت به کلاس ۵ انعطاف کمتری دارند و در بسیاری از تأسیسات ثابت کاربرد دارند.
جدول تفاوت کابل افشان و مفتولی
| معیار | افشان | مفتولی یا نیمهافشان |
|---|---|---|
| کلاس متداول هادی | ۵ | ۱ یا ۲ |
| انعطاف هنگام نصب | زیاد | کم تا متوسط |
| مسیر ثابت | در صورت تأیید کاتالوگ | کاربرد رایج |
| حرکت رفتوبرگشتی دائمی | فقط با طراحی مخصوص حرکت | معمولاً نامناسب |
| سربندی | توجه به سازگاری ترمینال و سرسیم | توجه به کلاس هادی و گشتاور |
آیا کابل افشان جریان بیشتری عبور میدهد؟
نه لزوماً. ظرفیت جریان به سطح مقطع واقعی، جنس هادی، نوع عایق، دمای محیط، تعداد مدارهای مجاور، روش نصب و شرایط تهویه وابسته است. مقایسه دو کابل فقط از روی افشان یا مفتولی بودن آنها کافی نیست. برای طراحی مدار باید جریان بار و ضرایب تصحیح جدول معتبر همان کابل محاسبه شود.
انتخاب کابل برای ساختمان، تابلو برق و تجهیزات صنعتی
سیمکشی ثابت ساختمان
در مسیر ثابت داخل لوله یا کانال، نوع سیم یا کابل را بر اساس مقررات محلی، شیوه اجرا و مشخصات حفاظتی مدار انتخاب کنید. اگر خمهای متعدد وجود دارد، کابل افشان میتواند اجرای آسانتری داشته باشد؛ ولی جایگزینی بدون بررسی مجاز نیست.
تابلوهای برق
فضای محدود تابلو استفاده از هادیهای انعطافپذیر را جذاب میکند، اما ترمینال باید نوع هادی و سطح مقطع را بپذیرد. در صورت نیاز از سرسیم مناسب و ابزار پرس استاندارد استفاده کنید. انتهای رشتهها را بدون تأیید سازنده ترمینال قلعاندود نکنید.
ماشینآلات متحرک
برای زنجیر کابل، حرکت پیوسته و پیچش مکرر به کابلهایی با تأییدیه کاربرد دینامیکی نیاز است. صرف عنوان «افشان» کافی نیست.
پنج پرسش پیش از خرید کابل
- ولتاژ نامی و جریان طراحی مدار چقدر است؟
- مسیر ثابت است یا حرکت تکراری دارد؟
- دمای محیط، رطوبت، تابش آفتاب و خطر مکانیکی چگونه است؟
- ترمینال تجهیز با کدام کلاس هادی سازگار است؟
- سطح مقطع، افت ولتاژ و حفاظت اتصال کوتاه بررسی شده است؟
سؤالات متداول
کابل افشان بهتر است یا مفتولی؟
هیچکدام همیشه بهتر نیستند؛ نوع کاربرد، محل نصب و مشخصات فنی تعیینکنندهاند.
آیا کابل افشان برای نصب ثابت قابل استفاده است؟
در برخی مدلها بله، اگر دیتاشیت محصول و مقررات اجرایی اجازه دهند.
آیا کابل افشان برای حرکت دائم مناسب است؟
تنها مدلهایی که سازنده مشخصاً برای حرکت مکرر تأیید کرده است.
جمعبندی
انتخاب درست با شناخت کلاس هادی آغاز میشود، اما به آن محدود نیست. برای مشاهده مشخصات فنی محصولات متناسب با پروژه، دستهبندی کابلهای افشان و سایر گروههای سیم و کابل الکتریک خراسان را در بخش محصولات بررسی کنید و تطبیق نهایی را با کاتالوگ همان مدل انجام دهید.
مبنای فنی: IEC 60228 برای کلاس هادی و IEC 60364 برای اصول انتخاب و نصب در تأسیسات فشار ضعیف.