در دیماه ۱۳۹۵، ۱۵ انجمن و سندیکای صنعتی در اقدامی مشترک نسبت به چالش تأمین مواد اولیه واحدهای تولیدی هشدار دادند. کمبود مواد اولیه، افزایش قیمت آن در بازار داخلی و بالاتر بودن قیمت داخلی نسبت به نرخهای صادراتی، فعالان صنعتی را به تدوین این بیانیه واداشت.
چهار چالش اصلی
- کمبود و عرضه نامنظم مواد اولیه برای صنایع پاییندستی
- قیمت بالاتر از نرخ جهانی در بازار داخلی، در حالی که همین مواد گاه ارزانتر به بازارهای خارجی عرضه میشد
- عدم ایفای تعهدات صنایع بالادستی با وجود دریافت یارانه انرژی و امتیازات ویژه
- نادیده ماندن منافع بخش خصوصی که بیشترین سهم اشتغال را دارد؛ بهویژه با دیوار تعرفهای بر واردات مواد اولیه که گاه از تعرفه کالای نهایی هم بالاتر بود
خواستههای تشکلها
- تشکیل «کارگروه ویژه زنجیره تأمین مواد اولیه» برای رصد مستقل چگونگی تأمین کالا
- اجرای ماده ۳۷ قانون رفع موانع تولید و لغو معافیت مالیاتی صادرات مواد خام
- اصلاح و کاهش تعرفه واردات مواد اولیه برای ایجاد فضای رقابتی
- اجرای مصوبه تخفیف ۵ درصدی قیمتهای صادراتی برای صنایع داخلی
- شفافیت در قیمت و صادرات مواد اولیه و انجام صادرات صنایع بالادستی فقط از طریق رینگ صادراتی بورس کالا
دیدگاه فعالان صنعت
رئیس وقت سندیکای صنعت برق ایران در نشست رونمایی از این بیانیه گفت سیاستهای موجود، کشور را به سمت خامفروشی بیشتر سوق میدهد؛ در حالی که حاشیه سود خامفروشی در جهان حدود دو تا سه درصد است، در ایران به ۲۰ تا ۳۰ درصد میرسد. به گفته او، در مقاطعی مس در بازار داخلی تا ۲۷ درصد بالاتر از قیمت جهانی عرضه شده بود.
نمایندگان صنایع آلومینیوم، لوله و پروفیل، لوازم خانگی، تابلو برق و UPVC نیز از عدم شفافیت عرضه در بورس کالا، تصمیمگیریهای جزیرهای و افزایش ناگهانی تعرفهها انتقاد کردند. رئیس انجمن تولیدکنندگان تابلو برق اعلام کرد اعضای این انجمن تنها حدود ۱۰ درصد ورق فولادی و مس مورد نیاز خود را از تولیدکنندگان بزرگ داخلی دریافت میکنند و برای بقیه ناچار به خرید از بازار آزاد هستند.
صدای صنعت سیم و کابل
محمد افشارنژاد، رئیس وقت انجمن تولیدکنندگان سیم و کابل ایران، در این نشست تأکید کرد که این صنعت پتانسیل صادراتی بالایی دارد، اما بهدلیل عدم توزیع مناسب مواد اولیه از سوی تولیدکننده ملی مس و کاتد، واحدهای تولیدی با چالشهای جدی روبهرو هستند. او همچنین درباره فعالیت واحدهای غیراستاندارد هشدار داد: در محصولات این واحدها مس کمتر از میزان استاندارد به کار میرود و به همین دلیل مصرف برق از طریق این سیمها ۲۰ تا ۳۰ درصد بیشتر از مقدار استاندارد است؛ موضوعی که نظارت جدی دولت را میطلبد.
این بحث امروز
دسترسی پایدار و با قیمت رقابتی به مس و آلومینیوم، همچنان عامل تعیینکننده در توان رقابتی تولیدکنندگان سیم و کابل است؛ بهویژه در شرایطی که قیمت جهانی مس در سال ۲۰۲۶ به بالاترین سطوح تاریخی خود رسیده است. شفافیت بورس کالا، پرهیز از خامفروشی و نظارت بر واحدهای غیراستاندارد، خواستههایی هستند که پس از سالها همچنان اهمیت خود را حفظ کردهاند.
منابع اولیه: روزنامه دنیای اقتصاد (۵ دی ۱۳۹۵)، انجمن مدیران صنایع، خبرگزاری فارس؛ بازنویسی و بهروزرسانی شده.