در انتخاب کابل برای مراکز درمانی، مجتمعهای بزرگ و سامانههای ایمنی، یک اشتباه رایج وجود دارد: کابل ضد حریق را معادل کابل هالوژن فری یا کابل کندسوز میدانند. درحالیکه این اصطلاحها به ویژگیهای متفاوت اشاره دارند. کابل مقاوم در برابر حریق برای حفظ عملکرد الکتریکی در شرایط آزمون آتش طراحی میشود؛ کابل هالوژن فری به ترکیب مواد و میزان گازهای اسیدی حاصل از سوختن مرتبط است؛ و آزمون گسترش شعله رفتار کابل در انتقال آتش را میسنجد.
کابل ضد حریق یا Fire Resistant چیست؟
هدف کابل مقاوم در برابر حریق حفظ پیوستگی مدار در مدت و شرایط مشخص آزمایش است. چنین کابلی در مدارهایی مانند برخی بخشهای اعلام حریق، روشنایی اضطراری یا تجهیزات ایمنی به کار میرود؛ مشروط به آنکه الزامات پروژه، استاندارد آزمون، مدت مقاومت و روش نصب تأیید شوند. عبارت «ضد حریق» نباید بهمعنای مصونیت کامل و نامحدود در برابر آتش برداشت شود.
کابل هالوژن فری یا LSZH چیست؟
اصطلاح LSZH مخفف Low Smoke Zero Halogen است. مواد روکش و عایق این خانواده بهگونهای انتخاب میشوند که در آزمونهای تعریفشده دود محدودتر و گازهای هالوژندار خورنده کمتری آزاد کنند. این ویژگی در فضاهای پرتردد و مسیرهای خروج اضطراری میتواند اهمیت زیادی داشته باشد. بااینحال، صرف LSZH بودن به معنی حفظ عملکرد الکتریکی در آتش نیست.
کابل کندسوز چه تفاوتی دارد؟
Flame Retardant به محدود کردن گسترش شعله در شرایط آزمایش اشاره دارد. کابلی ممکن است در آزمون گسترش شعله موفق باشد اما در آتش عملکرد مدار را حفظ نکند. بنابراین سه ویژگی مستقل را باید در دیتاشیت جستوجو کرد: مقاومت در برابر حریق، محدودیت گسترش شعله، و دود و گازهای خورنده.
جدول مقایسه کابل ضد حریق، کندسوز و LSZH
| ویژگی | پرسش اصلی | خانواده آزمون مرتبط |
|---|---|---|
| مقاومت در برابر حریق | آیا مدار در آتش برای زمان مشخص کار میکند؟ | IEC 60331 |
| گسترش شعله | آیا کابل شعله را در شرایط آزمون توسعه میدهد؟ | IEC 60332 |
| گازهای اسیدی هالوژنی | گاز حاصل از سوختن چه خاصیتی دارد؟ | IEC 60754 |
| چگالی دود | میزان عبور نور از دود چقدر است؟ | IEC 61034 |
آیا کابل هالوژن فری میتواند ضد حریق هم باشد؟
بله، یک محصول ممکن است هم ویژگیهای کمدود و بدون هالوژن و هم مقاومت مدار در آتش را داشته باشد، اما باید برای هر دو ادعا مدارک آزمون جداگانه ارائه کند. وجود عبارت LSZH روی روکش بهتنهایی تأییدکننده آزمون IEC 60331 نیست.
چه کابلی برای سیستم اعلام حریق مناسب است؟
ابتدا الزامات طراحی و مقررات همان سامانه را بررسی کنید؛ زیرا همه مدارهای اعلام حریق لزوماً یک الزام یکسان ندارند. در مدارهایی که تداوم کارکرد هنگام آتشسوزی ضروری است، علاوه بر انتخاب کابل دارای آزمون معتبر، مقاومت سامانه نصب شامل بست، سینی، اتصالات و تکیهگاهها نیز اهمیت دارد.
چکلیست استعلام از تأمینکننده
- مدت و شرایط آزمون مقاومت در برابر حریق را مشخص کنید.
- گواهی آزمون و شماره استاندارد دقیق را بخواهید.
- ولتاژ نامی، تعداد رشته و سطح مقطع موردنیاز را بنویسید.
- شرایط نصب، دما و شعاع خمش را کنترل کنید.
- برای کابل LSZH، مدارک مربوط به دود و گازهای اسیدی را جداگانه بررسی کنید.
سؤالات متداول
آیا تمام کابلهای ضد حریق بدون هالوژن هستند؟
خیر؛ این دو ویژگی مستقلاند و باید جداگانه بررسی شوند.
آیا کابل LSZH در هنگام آتش برق را برقرار نگه میدارد؟
صرفاً با داشتن نشان LSZH نمیتوان چنین نتیجهای گرفت.
کابل کندسوز همان کابل مقاوم در برابر حریق است؟
خیر؛ آزمون محدود کردن گسترش شعله با آزمون تداوم عملکرد مدار متفاوت است.
جمعبندی
برای انتخاب اصولی، بهجای اتکا به نام تجاری یا رنگ روکش، الزامات واقعی پروژه را با مدارک آزمون مدل موردنظر تطبیق دهید. در بخش محصولات الکتریک خراسان میتوانید خانواده کابلهای هالوژن فری، ضد حریق و مقاوم در برابر حرارت را بررسی کنید؛ مشخصات هر محصول معیار تصمیم نهایی است.