یکی از رایجترین سؤالها هنگام خرید کابل این است: برای این مقدار آمپر و این فاصله، چه سایز کابلی لازم است؟ جریان مجاز یک کابل فقط به سطح مقطع آن بستگی ندارد؛ با بلندتر شدن مسیر، افت ولتاژ زیاد میشود و کابل باید جریان کمتری را عبور دهد تا ولتاژ تحویلی به مصرفکننده در محدوده مجاز بماند.
جدول زیر که توسط واحد فنی شرکت صنعتی الکتریک خراسان تهیه شده، برای یک برآورد سریع اولیه در سیستم سهفاز با ولتاژ نامی ۳۸۰ ولت کاربرد دارد و سطح مقطع معادل کابلهای مسی و آلومینیومی را کنار هم نشان میدهد.
جدول جریان مجاز بر حسب سطح مقطع و طول مسیر
| مس (mm²) | آلومینیوم (mm²) | ۱۰ m | ۵۰ m | ۱۰۰ m | ۱۵۰ m | ۲۰۰ m | ۲۵۰ m | ۳۰۰ m | ۳۵۰ m | ۴۰۰ m | ۴۵۰ m | ۵۰۰ m |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱٫۵ | ۲٫۵ | ۲۷ | ۱۵ | ۷ | ۵ | – | – | – | – | – | – | – |
| ۲٫۵ | ۴ | ۳۶ | ۲۵ | ۱۲ | ۸ | ۶ | – | – | – | – | – | – |
| ۴ | ۶ | ۴۶ | ۴۰ | ۲۰ | ۱۳ | ۱۰ | ۸ | ۶ | – | – | – | – |
| ۶ | ۱۰ | ۵۸ | ۵۸ | ۳۰ | ۲۰ | ۱۵ | ۱۲ | ۱۰ | ۸ | ۷ | ۶٫۵ | ۶ |
| ۱۰ | ۱۶ | ۷۷ | ۷۷ | ۵۰ | ۳۳ | ۲۵ | ۲۰ | ۱۶ | ۱۴ | ۱۲ | ۱۱ | ۱۰ |
| ۱۶ | ۲۵ | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۸۰ | ۶۳ | ۴۰ | ۳۲ | ۲۶ | ۲۲ | ۲۰ | ۱۷ | ۱۶ |
| ۲۵ | ۵۰ | ۱۳۰ | ۱۳۰ | ۱۲۵ | ۸۳ | ۶۲ | ۵۰ | ۴۱ | ۳۵ | ۳۱ | ۲۷ | ۲۵ |
| ۳۵ | ۷۰ | ۱۵۵ | ۱۵۵ | ۱۵۵ | ۱۱۵ | ۸۶ | ۶۹ | ۵۷ | ۴۹ | ۴۳ | ۳۸ | ۳۴ |
| ۵۰ | ۹۵ | ۱۸۵ | ۱۸۵ | ۱۸۵ | ۱۵۶ | ۱۱۷ | ۹۳ | ۷۸ | ۶۶ | ۵۸ | ۵۲ | ۴۶ |
| ۷۰ | ۱۲۰ | ۲۳۰ | ۲۳۰ | ۲۳۰ | ۲۲۲ | ۱۶۶ | ۱۳۳ | ۱۱۱ | ۹۵ | ۸۳ | ۷۴ | ۶۶ |
| ۹۵ | ۱۵۰ | ۲۷۵ | ۲۷۵ | ۲۷۵ | ۲۷۵ | ۲۲۵ | ۱۸۰ | ۱۵۰ | ۱۲۹ | ۱۱۲ | ۱۰۰ | ۹۰ |
| ۱۲۰ | ۱۸۵ | ۳۱۵ | ۳۱۵ | ۳۱۵ | ۳۱۵ | ۲۷۸ | ۲۲۲ | ۱۸۵ | ۱۵۹ | ۱۳۹ | ۱۲۳ | ۱۱۱ |
| ۱۵۰ | ۲۴۰ | ۳۵۵ | ۳۵۵ | ۳۵۵ | ۳۵۵ | ۳۳۰ | ۲۶۴ | ۲۲۰ | ۱۸۹ | ۱۶۵ | ۱۴۷ | ۱۳۲ |
| ۱۸۵ | ۳۰۰ | ۴۰۰ | ۴۰۰ | ۴۰۰ | ۴۰۰ | ۳۹۳ | ۳۱۴ | ۲۶۷ | ۲۲۴ | ۱۹۶ | ۱۷۴ | ۱۵۷ |
| ۲۴۰ | ۴۰۰ | ۴۶۵ | ۴۶۵ | ۴۶۵ | ۴۶۵ | ۴۳۷ | ۳۴۹ | ۲۹۱ | ۲۴۹ | ۲۱۸ | ۱۹۴ | ۱۷۴ |
| ۳۰۰ | ۵۰۰ | ۵۵۰ | ۵۵۰ | ۵۵۰ | ۵۵۰ | ۴۹۶ | ۳۹۷ | ۳۳۱ | ۲۸۳ | ۲۴۸ | ۲۲۰ | ۱۹۸ |
| ۴۰۰ | ۶۰۰ | ۷۴۵ | ۷۴۵ | ۷۴۵ | ۷۴۵ | ۵۵۹ | ۴۴۷ | ۳۷۳ | ۳۱۹ | ۲۷۹ | ۲۴۸ | ۲۲۴ |
روش خواندن جدول
- سطح مقطع کابل را در ستون «مس» یا معادل آن را در ستون «آلومینیوم» پیدا کنید.
- در همان ردیف به ستونی بروید که با طول مسیر کابل (فاصله تابلو تا مصرفکننده) برابر یا کمی بیشتر از آن است.
- عدد خانه محل تلاقی، حداکثر جریانی (آمپر) است که کابل در آن طول میتواند عبور دهد.
مثال: کابل مسی ۱۲۰ میلیمتر مربع یا کابل آلومینیومی معادل آن یعنی ۱۸۵ میلیمتر مربع، در طول ۲۵۰ متر حدود ۲۲۲ آمپر را تحمل میکند. همین کابل در طولهای کوتاه (تا ۱۵۰ متر) تا ۳۱۵ آمپر ظرفیت دارد؛ یعنی در مسیرهای کوتاه، محدودیت اصلی گرمایی است و در مسیرهای بلند، افت ولتاژ تعیینکننده میشود.
چرا با افزایش طول، جریان مجاز کم میشود؟
هر متر هادی مقاومت الکتریکی مشخصی دارد. با بلندتر شدن مسیر، مقاومت کل و در نتیجه افت ولتاژ (V = R × I) بیشتر میشود. برای اینکه ولتاژ رسیده به مصرفکننده از حد مجاز پایینتر نیاید، باید یا جریان را محدود کرد یا سطح مقطع بزرگتری انتخاب نمود. به همین دلیل در ستونهای سمت راست جدول (طولهای زیاد) اعداد بهتدریج کوچکتر میشوند.
نکات مهم پیش از استفاده
- این جدول برای برآورد اولیه است. شرایط واقعی نصب مثل دمای محیط، دفن در خاک یا عبور از داخل لوله، تعداد کابلهای کنار هم و نوع عایق (PVC یا XLPE) ظرفیت جریان را تغییر میدهد.
- برای پروژههای صنعتی و ساختمانی، طراحی نهایی باید توسط مهندس برق و بر اساس مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان و استانداردهای مرتبط انجام شود.
- کابل انتخابی باید با کلید یا فیوز حفاظتی مدار هماهنگ باشد و تحمل جریان اتصال کوتاه را هم داشته باشد.
- از کابلهای دارای نشان استاندارد و هادی با سطح مقطع واقعی استفاده کنید؛ کابل کممقطع یا غیراستاندارد، همه محاسبات بالا را بیاعتبار میکند.
برای آشنایی با روش دقیق محاسبه افت ولتاژ و ضرایب تصحیح، مقاله انتخاب سطح مقطع کابل برق بر اساس آمپر و طول مسیر را مطالعه کنید. کارشناسان فروش الکتریک خراسان نیز آمادهاند در انتخاب کابل مناسب پروژه شما را راهنمایی کنند.